Maatschappijkunde

9. Taken en rechten van het parlement

Gegeven door:
Jamie Hexspoor
Beschrijving Begrippen

Hi allemaal! Welkom bij weer een nieuwe video met uitleg voor maatschappijkunde. In deze video gaan we het hebben over de taken en rechten van het parlement.

Budgetrecht

Het recht van de Eerste en Tweede Kamer om samen met de regering zowel de hoogte van de rijksuitgaven vast te stellen als het doel en het nut van die uitgaven te bepalen

Eerste Kamer

Vormt samen met de Tweede Kamer de Nederlandse Staten-Generaal. De Kamer heeft 75 zetels. De leden worden voor vier jaar gekozen door de leden van de Provinciale Staten van alle provincies en door de leden van de Kiescolleges voor de Eerste Kamer

Motie

Een discussiepunt in een vergadering dat is ingediend door een lid van de vergadering. De motie wordt in de vergadering in stemming gebracht. Alle leden van een vergadering kunnen een motie indienen

Tweede Kamer

Vormt samen met de Eerste Kamer de Nederlandse Staten-Generaal, de landelijke volksvertegenwoordiging voor Nederland. De leden van de Tweede Kamer worden uiterlijk eens in de vier jaar gekozen door de kiesgerechtigde Nederlandse bevolking

A1. Politiek en beleid

Samenvatting voor maatschappijkunde - Taken en rechten van het parlement


Parlementair systeem

In Nederland hebben we een parlementair systeem, wat betekent dat het parlement een cruciale rol speelt in het bestuur van het land. Het parlement bestaat uit twee kamers: de Eerste Kamer en de Tweede Kamer. Beide kamers hebben verschillende verantwoordelijkheden en bevoegdheden.


Mede-wetgevende taak

Een van de belangrijkste taken van het parlement is het opstellen van wetten, vaak in samenwerking met de regering. Als er nieuwe wetgeving nodig is, kan het parlement voorstellen bespreken, wijzigingen voorstellen en uiteindelijk over de wetten stemmen. Dit staat bekend als een mede-wetgevende taak.


Waar heeft het parlement recht op?

  • Recht van initiatief: Het parlement heeft het recht om zelf wetsvoorstellen te maken en te bespreken, waardoor het actief kan bijdragen aan de wetgeving.
  • Recht van amendement: Wanneer het parlement een wetsvoorstel ontvangt, heeft het de mogelijkheid om wijzigingen voor te stellen, ook wel amendementen genoemd, om de wet te verbeteren.
  • Goed- of afkeuren van wetsvoorstellen: Na uitgebreide discussie en eventuele wijzigingen, stemt het parlement over het goed- of afkeuren van wetsvoorstellen.
  • Budget- of begrotingsrecht: Het parlement heeft de bevoegdheid om de begroting van de regering te controleren en goed te keuren, inclusief de besteding van overheidsfinanciën.


Rol van het parlement bij wetten

Het parlement speelt een belangrijke rol bij het maken van wetten, vaak in samenwerking met de regering. Het parlement heeft hierbij specifieke rechten, zoals het indienen van wetsvoorstellen, het voorstellen van amendementen voor wijzigingen, stemmen over wetten, en het controleren en goedkeuren van de begroting van de regering. Dit staat bekend als de mede-wetgevende taak. 


Controlerende taak

Het parlement heeft ook een controlerende taak: het houdt toezicht op de regering. Dit omvat het stellen van vragen aan ministers en staatssecretarissen om ervoor te zorgen dat zij verantwoording afleggen voor hun beleid. Het parlement kan ook debatten voeren om belangrijke kwesties te bespreken.


Rechten controlerende taak

  • Recht om vragen te stellen: Parlementsleden kunnen vragen stellen aan de regering om verduidelijking te krijgen over beleidskwesties.
  • Recht om moties in te dienen: Moties zijn voorstellen die variëren van steun voor regeringsbeleid tot moties van wantrouwen die de regering kunnen dwingen af te treden.
  • Recht om ministers en staatssecretarissen ter verantwoording te roepen: Het parlement heeft het recht om ministers en staatssecretarissen op te roepen voor debatten, waarin zij hun acties moeten uitleggen en verantwoording moeten afleggen.
  • Recht van parlementair onderzoek: In ernstige gevallen kan het parlement parlementaire onderzoeken instellen om misstanden of fouten van de regering te onderzoeken, inclusief het recht van enquête.


Het parlement

Het parlement maakt wetten en controleert de regering. Het heeft rechten zoals het stellen van vragen, het indienen van voorstellen en het oproepen van ministers voor debatten. De Eerste Kamer wordt gekozen door Provinciale Staten en heeft vooral een controlefunctie, terwijl de Tweede Kamer rechtstreeks door burgers wordt gekozen en meer betrokken is bij wetgeving.