Maatschappijkunde

4. De overheid controleren

Gegeven door:
Jamie Hexspoor
Beschrijving Begrippen

Hallo allemaal! In deze video met uitleg voor maatschappijkunde gaan we het hebben over het controleren van de overheid. Veel succes met leren!

Eerste Kamer

Vormt samen met de Tweede Kamer de Nederlandse Staten-Generaal. De Kamer heeft 75 zetels. De leden worden voor vier jaar gekozen door de leden van de Provinciale Staten van alle provincies en door de leden van de Kiescolleges voor de Eerste Kamer

Tweede Kamer

Vormt samen met de Eerste Kamer de Nederlandse Staten-Generaal, de landelijke volksvertegenwoordiging voor Nederland. De leden van de Tweede Kamer worden uiterlijk eens in de vier jaar gekozen door de kiesgerechtigde Nederlandse bevolking

Petitie

Een verzoekschrift aan de overheid. Vaak is het een klacht over het optreden van de overheid

A1. Politiek en beleid

Samenvatting voor maatschappijkunde - De overheid controleren


Het hart van de beslissingen

Het parlement: In ons land staat een belangrijk gebouw met twee speciale kamers: de Tweede Kamer en de Eerste Kamer. Deze kamers zijn de plaatsen waar onze volksvertegenwoordigers samenkomen. Volksvertegenwoordigers zijn mensen die we kiezen om ons te vertegenwoordigen in de regering. Ze bespreken nieuwe regels, wetten en beslissingen voor ons land. Als je niet tevreden bent met een regel, kun je contact opnemen met de volksvertegenwoordiger die je hebt gekozen tijdens de verkiezingen. Je kunt hem of haar een brief schrijven, een e-mail sturen of zelfs bellen. Vertel hen waarom je het er niet mee eens bent en hoop dat ze actie ondernemen.


Voorbeeld: Stel je voor dat er een nieuwe regel is die het dragen van hoeden verbiedt. Je houdt van hoeden en wilt dat deze regel wordt herzien. Dus schrijf je een brief naar je volksvertegenwoordiger, Sarah. In je brief leg je uit waarom hoeden belangrijk voor je zijn en waarom je denkt dat de regel veranderd moet worden.


Petities en demonstraties

Soms wensen mensen dat de overheid naar hen luistert, maar het is niet haalbaar om met elke volksvertegenwoordiger te spreken. In zulke gevallen kunnen ze iets bijzonders doen: een petitie starten. Een petitie is vergelijkbaar met een brief waarin mensen vragen om verandering. Het komt neer op het verzamelen van een grote groep handtekeningen om te benadrukken: "Dit moet anders!" Wanneer voldoende mensen de petitie ondertekenen, wordt de overheid verplicht ernaar te luisteren.


Voorbeeld: Stel je voor dat veel mensen in ons land ook dol zijn op hoeden en de regel willen aanpassen. Ze initiëren een petitie en gaan langs de deuren om handtekeningen te verzamelen. Ze gaan zelfs de straat op en organiseren een demonstratie waarbij ze allemaal hoeden dragen. Hiermee willen ze laten zien dat er brede steun is om de regel te herzien.


Verkiezingen

Een andere belangrijke methode om toezicht te houden op de overheid is door opnieuw te stemmen, wat meestal om de vier jaar plaatsvindt. Tijdens verkiezingen kiezen we nieuwe volksvertegenwoordigers of beslissen we of de huidige volksvertegenwoordigers moeten blijven. Als je niet tevreden bent met de leiders of de regels, kun je stemmen op nieuwe volksvertegenwoordigers die beloven dingen anders te doen.


Voorbeeld: Stel je voor dat Sarah, je volksvertegenwoordiger, niet naar je heeft geluisterd over de hoeden regel. Je hebt genoeg van haar en vindt dat ze niet goed voor ons land zorgt. Bij de volgende verkiezingen kun je op een andere volksvertegenwoordiger stemmen die wel naar je luistert.


Recht op informatie

In Nederland hebben we het recht op informatie. Dit houdt in dat de overheid verplicht is ons te informeren over wat ze doen en waarom ze dat doen. We hebben het recht om op de hoogte te zijn van wat er in ons land gebeurt, zodat we begrijpen waarom bepaalde beslissingen worden genomen. Voorbeeld: Als er een nieuwe regel wordt voorgesteld, moet de overheid ons vertellen waarom ze denken dat deze regel goed is voor ons land. Ze moeten alle relevante informatie delen, zodat we begrijpen waarom ze deze beslissing willen nemen.


Dit is hoe we in Nederland de overheid controleren. We maken gebruik van volksvertegenwoordigers, petities, demonstraties, verkiezingen en het recht op informatie om ervoor te zorgen dat de overheid naar ons luistert en dat ons land eerlijk en rechtvaardig blijft.


Manieren om plannen uit te voeren

Het kabinet in Nederland kan op verschillende manieren de baas zijn en hun plannen uitvoeren: Ze rekenen op de steun van de meeste mensen in het parlement. Dat betekent dat ze ervoor moeten zorgen dat de meeste volksvertegenwoordigers het eens zijn met hun plannen. Anders wordt het lastig voor ze om het land te besturen. 


Het kabinet heeft deskundige ambtenaren tot zijn beschikking. Dit zijn mensen met veel kennis en ervaring die hen ondersteunen bij het ontwikkelen en uitvoeren van beleid.

Ze hebben een regeerakkoord waarin hun plannen en doelen zijn vastgelegd. Dit akkoord helpt hen om samen te werken en hun agenda te volgen. Als het kabinet echt door wil zetten, kunnen ze dreigen met een kabinetscrisis. Dat houdt in dat ze kunnen dreigen met aftreden. Dit is een serieuze kwestie, want als het kabinet aftreedt, kan dat leiden tot nieuwe verkiezingen.


Het kabinet maakt dus gebruik van deze machtsmiddelen om hun plannen te verwezenlijken en het land te besturen.